# 17 Eylül 2026 — genel tabelalı yayın sürümü

Bu sürümde ticari işletme adları Burger, Market, Kafe, Banka, Kitabevi gibi genel adlarla değiştirildi. AVM ticari amblemi ve markalı kabartma yazılar kaldırıldı. Fotoğraf atlası/kitap kapağı görselleri kullanılmaz; vitrinlerde markasız üç boyutlu kitaplar ve düz malzemeler bulunur. Ham harita indirmeleri ve orijinal fotoğraf yayın paketinde yoktur.

Genel adlarla düzenlenmiş türetilmiş veritabanı: [Kızılay](./features.json) ve [Ankara merkez](./ankara-center.json), © OpenStreetMap contributors, [ODbL 1.0](https://opendatacommons.org/licenses/odbl/1-0/). Konumlar/OSM kimlikleri korunur; bu dosyalar gerçek işletme isim rehberi değildir.

Aşağıdaki kayıtlar tarihsel üretim ve hak sahipliği bilgisidir. Eski fotoğraf kullanımı açıklamaları önceki sürümü anlatır; bu pakette fotoğraf dağıtıldığı anlamına gelmez. Mimari biçimlerin kaynaklarından türemiş olması nedeniyle ilgili atıf ve CC BY-SA koşulları devam eder. Kaynak kayıtlarındaki hak sahibi/yer/eser adları reklam veya ticari tabela değildir. Sıfır hukuki risk iddiası yoktur.

---

# Ankara merkez · Kızılay — 3B kent modeli

© OpenStreetMap contributors. Harita verisi [Open Database License 1.0 (ODbL)](https://opendatacommons.org/licenses/odbl/1-0/) kapsamındadır. [OpenStreetMap telif ve atıf bilgisi](https://www.openstreetmap.org/copyright).

## Ankara merkez genişlemesi · 11 Eylül 2026

### Merkez ayrıntı düzeltmesi · 11 Eylül 2026

- **Kızılay AVM:** önceki tek yükseklikteki kütle kaldırıldı. Fotoğraflardaki alçak batı terası, ana binanın çıkmalı üst kuşağı, girintili cam cephe, tek geniş eğimli tabela duvarı, köşedeki kavisli ekran, giriş saçakları ve kabartma adlar yeniden modellendi. OSM ayak izi ve kayıtlı yükseklik metadata'da korunur; katlı hacim ayrımı, ekran yarıçapı, cephe açıklıkları ve terasın 7,4 m yüksekliği fotoğraf oranlarından yaklaşık belirlenmiştir. Bir ölçüm veya birebir rekonstrüksiyon değildir.
- Cepheyi gösteren [13 Ağustos 2023, Robot8A fotoğrafı](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ankara_Aug_2023_13_37_25_507000.jpeg), [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/); ek oran incelemesi: [30 Ekim 2021, A.Savin fotoğrafı](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ankara_asv2021-10_img70_K%C4%B1z%C4%B1lay_Square.jpg), [Free Art License](https://artlibre.org/licence/lal/en/). Fotoğraflar siteye kaplama olarak aktarılmadı. Ekran reklamsız koyu paneldir; dönemin seçilmiş mağaza adları yalnızca konum tanımlamak için yazılmıştır. Yeni mimari çalışma katmanı CC BY-SA 4.0 ile sunulur; harita verisinin ODbL koşulları ayrıca geçerlidir.
- Bu, **renovasyon öncesi 2021–2023 görünümüne** dayanan çalışmadır. [Evrenol Architects](https://www.evrenolarchitects.com/m/proje_detay.asp?ID=308) renovasyonu 2024–devam ediyor olarak tanımlar; öneri render'ları gerçekleşmiş bina olarak kullanılmadı. Güncel 2026 şantiye durumunun modeli değildir.
- **Yaya alanları:** OSM relations `11927354` ve `13506344` dış/inner halkalarıyla işlendi. Bina ve avlu boşlukları korunur; taşıt yolları ve metro girişleri döşemeden çıkarılır. Taş dokusunun renk, boyut ve deseni yaklaşık malzeme çalışmasıdır.
- **Ziya Gökalp Caddesi:** `68695128` kaydındaki `parking:right=lane`, `parking:right:orientation=parallel` saklanır; ana taşıt ekseni/şeritleri değiştirilmeden sağda yaklaşık 2,2 m park bandı ve park çizgileri eklenmiştir. Bu genişlik saha ölçümü değildir.
- **Büfeler:** `11107371644` (adsız), `13020220341` (Özgür Büfe), `13020224683` (Hakan Büfe) kaynak kaydıdır. Yeni kamera seçimleri bu üç büfenin servis cephesine odaklanır, adları tabelada görünür. Özgür'ün gövdesi mevcut çakışma kontrolüne göre yaklaşık 0,5 m ötelenmiştir. Bunlar haritadaki bağımsız büfelerdir; bina cephesine ikinci bir vitrin olarak yerleştirilmezler. **Güvenpark'taki bütün büfeler modellenmiş değildir.** Simit ve çiçek tezgâhları önceki yaklaşık satış alanı çalışması olarak korunur.
- **Aydınlatma:** Robot8A'nın 2023 fotoğrafında görülen oval camlı, koyu döküm metal ve çok kollu fener profili işlendi. Yerleşim noktaları yaklaşık; her direğin ölçülmüş konumu değildir.
- Başlangıç kamerası artık AVM ve kavşağa yakındır. Geniş Ankara bölgesi korunur, ancak merkezdeki her dükkânın veya sokak ayrıntısının tamamlandığı anlamına gelmez.
- 3B yazılar Three.js r185 Helvetiker fontundan oluşturuldu; fontun Magenta telif/izin metni [ayrı dosyada](./FONT-LICENSE.txt) korunur. Türkçe nokta/çengel işaretleri geometri olarak tamamlandı.

Ulus–Sıhhiye–Kızılay–Tunalı–Kavaklıdere koridorunu kapsayan **20,95 km²** alan eklendi. Bu alan Ankara'nın tamamı değildir: sınırları 39.892–39.950 K / 32.836–32.874 D'dir. Yerel koordinat başlangıcı aşağıdaki Kızılay modeliyle aynıdır.

- Kaynak: [Overpass API](https://overpass-api.de/api/interpreter), OpenStreetMap anlık görüntüsü **10 Eylül 2026 21:29:25 UTC**. İndirme zamanı, sorgu, sınırlar ve dosya özeti ham verinin `_provenance` alanında saklanır.
- Ham kaynak verisi (yerel kaynak arşivi; yayın paketinde yok) ve [işlenmiş yapı/işletme verisi](./ankara-center.json) ODbL 1.0 ile sunulur.
- Toplam **12.625 bina kaydı**, **3.767 yüzey yol kaydı**, **1.593 adlandırılmış yer**. Bunlar harita nesnesi sayılarıdır; benzersiz cadde veya merkezdeki bütün güncel işletmelerin sayısı değildir. Bölgesel model, mevcut 400 Kızılay binasını tekrar üretmeden 12.225 bina ekler.
- **1.183 yaklaşık vitrin/cephe eşlemesi**: kaynak POI'nin bulunduğu bina veya yakın görünür sokak cephesi kullanılır. İşletme adı kaynak kaydıdır; kapı konumu, vitrin genişliği, tabela yazı tipi, tenteler ve iç sergiler kategoriye göre yaklaşık modellenmiştir. Bunlar her dükkânın fotoğrafla doğrulanmış kopyası değildir.
- Cephe yazıları kameraya yakın en fazla 128 işletme için üretilir. Arama bütün 1.593 kaydı kapsar; her kaydın cephe eşlemesi yoktur. Kaynakta kat bilgisi olan üst/alt kat işletmeleri zemin kata taşınmaz.
- 1.107 bina kaydında yükseklik veya kat sayısı etiketi vardır. Diğer yükseklikler varsayımdır; kayıtlı değerler de saha ölçümü olarak doğrulanmadı. Üst kat pencere düzenleri yaklaşık malzeme desenidir.
- Arazi hâlâ düzdür. Yol eksenleri kaynak geometriden gelir; eksik genişlikler ve köprü kotları yaklaşık hesaplanır. Köprü yaklaşımları süreklilik için eğimlendirilmiştir, gerçek yol kotu ölçümü değildir.
- Kızılay'ın ayrıntılı merkezindeki metro boşlukları korunur. Yollar sürekli poligon şeritleri olarak oluşturulur; yaya döşemeleri taşıt yollarını kapatmayacak şekilde kesilir. Bölgesel/merkez birleşiminde yol parçaları korunur.
- Hareketli araç/yaya sistemi mevcut ayrıntılı Kızılay alanındadır. Bölgenin tamamında trafik simülasyonu veya canlı trafik verisi yoktur. Yürüyüş zemin seviyesindedir; yükseltilmiş bina avluları ve iç mekânlara giriş sağlanmaz.
- [Bölgesel GLB](./ankara-center.glb): meshopt sıkıştırmalı yaklaşık 23,8 MB, 1.052.355 üçgen, 293 geometri/malzeme grubu. Bu dosya ayrı Kızılay modeline eklenir. Uzak cephe yazıları çizilmez, mekânsal gruplar görüş alanına göre elenir. Bunlar cihazlarda ölçülmüş FPS garantisi değildir.
- Yeniden üretim: `node scripts/prepare-ankara-center.mjs`, ardından `node scripts/build-ankara-center.mjs`. Dış API anahtarı gerekmez; saklanan kaynak veriyi işler. Kızılay modeli ayrıca `node scripts/build-kizilay-model.mjs` ile üretilir.

### Kocatepe ve bölgesel mimari referansları

Kocatepe'nin harita dış/avlu sınırı [OSM relation 6276462](https://www.openstreetmap.org/relation/6276462) kaydından gelir. Bir katlı alt yapı `422198756` ayrı harita hacmi olarak korunmuştur. Ana kubbe çapı 25,5 m, kubbe yüksekliği 48,5 m, dört minare yüksekliği 88 m ve üç şerefe bilgisi [Çankaya Kaymakamlığı](https://www.cankayakaymakamligi.gov.tr/kocatepe-camii) ve [Kültür Portalı](https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/ankara/gezilecekyer/kocatepe-camii-1) açıklamalarına dayanır. Modelde kademeli kubbeler, dört minare, kurşun örtü derzleri, kemerli pencereler ve avlu revaklarının yaklaşık silueti oluşturuldu; bütün süslemelerin, pencere sayılarının veya revakların birebir rekonstrüksiyonu değildir.

- [Kocatepe Mosque 2.jpg — Dudva, 8 Eylül 2022](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kocatepe_Mosque_2.jpg), [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Siluet/malzeme referansı; fotoğraf dokusu modele aktarılmadı. Bu referansa dayanan yeni Kocatepe mimari çalışma katmanı da CC BY-SA 4.0 ile sunulur. Bu izin kaynak harita verisinin ODbL koşullarını değiştirmez.
- [Tunalı Hilmi Caddesi 2025.jpg — Kayra, 8 Mart 2025](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tunal%C4%B1_Hilmi_Caddesi_2025.jpg), [CC BY 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Sokak kesiti, zemin kat ticaret ve cephe oranları için bağlamsal inceleme; bütün Tunalı binalarının ayrı ayrı doğrulanması değildir.

Bu genişlemede Google Maps/Street View görüntüsü, doku veya 3B verisi kullanılmadı. İşletme adları harita kaydı olarak sunulur; işletmelerle bir müşteri/ortaklık ilişkisi ileri sürülmez. Aşağıdaki eski Kızılay bölümleri yalnızca ayrıntılı çekirdek modeli açıklar.

## Veri ve yeniden üretim

- Kaynak: https://overpass-api.de/api/interpreter
- Harita anlık görüntüsü: **2026-09-10 08:46:05 UTC**.
- Alan: 39.916–39.923 kuzey, 32.850–32.858 doğu.
- Yerel başlangıç: 39.9195 N, 32.8540 E. Metre birimi; X doğu, Y yukarı, Z güney.
- Orijinal indirme: source-osm.json (yerel kaynak arşivi; yayın paketinde yok).
- İşlenmiş bina, yol ve park verisi: [features.json](./features.json). Bu türetilmiş veritabanı da ODbL 1.0 ile sunulur.
- Üretilen model: [kizilay.glb](./kizilay.glb); indeksli geometri, meshopt sıkıştırma, santimetre konum hassasiyeti. Sıkıştırmanın ek hatası betikte en fazla 5 mm ile sınanır. Yapılandırma ve cephe modellemesi: T.A.M.A.M Yazılım.
- Yeniden üretim: `scripts/build-kizilay-model.mjs` ve `scripts/kizilay-facades.mjs`. `node scripts/build-kizilay-model.mjs` komutu saklanan kaynak veriden modeli üretir; harici API anahtarı gerekmez.

Veri seçimi: yüzeydeki bina ayak izleri, yollar, parklar ve metro girişleri. Yeraltı yapıları ve tüneller çıkarılmıştır. Bina merkezi çalışma alanında olan 400 bina modele alınmıştır. Görüntüleyici çalışma sınırında keser; GLB sınırla kesişen binaların bütün geometrisini korur.

Overpass sorgusu:

```overpass
[out:json][timeout:60];
(
  way["building"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  relation["building"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  way["building:part"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  relation["building:part"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  way["highway"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  nwr["leisure"="park"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  nwr["landuse"~"grass|forest|recreation_ground"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  nwr["natural"~"water|wood|tree|tree_row"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  nwr["historic"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  node["name"](39.916,32.850,39.923,32.858);
  node["railway"="subway_entrance"](39.916,32.850,39.923,32.858);
);
out body geom;
```

## Modelin sınırları

Bu bir fotogrametri taraması, kadastro modeli veya ölçülmüş dijital ikiz değildir. Bina konumları ve ayak izleri topluluk harita kayıtlarına dayanır; doğrulukları bağımsız olarak ölçülmemiştir.

- 235 binada yükseklik etiketi, 27 binada yalnızca kat sayısı kullanıldı; kalan 138 yüksekliğe yaklaşık değer verildi. Yükseklik etiketleri de çoğunlukla kat sayısından tahmin edilmiş göründüğünden ölçüm olarak sunulmaz.
- Eksik bina yüksekliği varsayımı 18 m; kat sayısından hesaplama 3,15 m/kat. Güven Anıtı'nın alçak kaidesi, basamakları ve merkezdeki taş panosu yaklaşık modellendi. İnsan heykelleri ve rölyefler yeniden üretilmedi; taş kütlenin yüksekliği 6 m varsayımıdır.
- Aşağıdaki üç bina hacminde fotoğraf referanslı cephe çalışması yapıldı. Diğer binaların açık sıva/taş renkleri kayıtlı kullanım türüne göre bağlamsal olarak seçildi; gerçek bina boyası değildir. Doğrama, denizlik ve parapet düzenleri geneldir. Bitişik komşu hacmin arkasında kalan pencereler çıkarıldı.
- Çatı ekipmanı, ağaçların çoğu ve sokak donanımının ölçüleri yaklaşık modellemedir. Aşağıda açıklanan geçitler, metro girişleri ve durakların konumları harita kaydına dayanır; fotoğrafla doğrulanan donanım türleri ayrıca belirtilmiştir.
- Arazi düz kabul edilmiştir. Yol kotları, şerit çizgileri, güncel trafik ve gerçek zamanlı veriler içermez.
- Güvenpark'ın yenilenen düzeni ile kaynak haritanın güncelliği birebir karşılaştırılmamıştır.
- Gün/akşam ışığı bir görselleştirme tercihidir; astronomik güneş veya gölge etüdü değildir.

## Yer doğrulama kaynakları

- Ankara Büyükşehir Belediyesi: [Güvenpark yenilemesi](https://www.ankara.bel.tr/haberler/guvenpark-modern-yuzuyle-ankaralilarla-yeniden-bulustu-17509).
- ABB: [Kızılay Meydanı](https://www.ankara.bel.tr/haberler/baskentin-merkezi-de-wi-fiye-kavustu-14512).
- ABB: [Atatürk Bulvarı kentsel tasarım çalışması](https://www.ankara.bel.tr/tr/haberler/kizilay-in-cehresi-degisiyor-ataturk-bulvari-nda-cephe-iyilestirme-ve-kentsel-tasarim-projesi-basliyor-16138).

Bu sayfalardan fotoğraf veya kaplama alınmadı. Üçüncü taraf ticari harita görüntüleri kullanılmadı. Modeli yeniden paylaşırken OpenStreetMap atfını ve kaynak/lisans bilgisini koruyun; veritabanı dağıtımında ODbL koşulları geçerlidir.

## Fotoğraf referanslı mimari çalışma · 10 Eylül 2026

Fotoğraflar yalnızca mimari biçim, malzeme ve renk incelemesi için kullanıldı. Fotoğraf dosyaları, reklamlar ve kişi görüntüleri GLB'ye veya siteye eklenmedi. Aşağıdaki renkler fotoğraftaki aydınlatmaya bağlı yaklaşık tercihlerdir; kalibre edilmiş boya kodları değildir. Pencere sayısı, profil kalınlığı, derinlik ve fotoğrafta görünmeyen yüzler ölçülmedi.

### Emek İşhanı / Kahramanlar İş Merkezi

- OSM hacimleri: kule `473688392`, ticari alt yapı `227061567`.
- [Kızılay Square 001 — LoudHmen, 22 Eylül 2013, CC BY-SA 4.0](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:K%C4%B1z%C4%B1lay_Square_001.jpg).
- [Emek İş Hanı, 2023 01 — Gargarapalvin / Gorkem Yavuz, 23 Ocak 2023, CC BY 4.0](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Emek_%C4%B0%C5%9F_Han%C4%B1,_2023_01.jpg).
- İşlenen ayrıntılar: uzun kuzey/güney yüzlerinde mavi-gri cam ve ince düşey metal kayıtlar; dar uçlarda açık renk kapalı yüzey ve üst cam şeridi; yatay kahverengi ticari kat kuşakları, koyu parapet ve okra tenteler. Geçici dev reklam ve komşu binanın tabelası kopyalanmadı.

### Kızılay AVM

- OSM hacmi: `427335497`.
- [Ankara Aug 2023 13 37 25 507000 — Robot8A, 13 Ağustos 2023, CC BY-SA 4.0](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ankara_Aug_2023_13_37_25_507000.jpeg).
- İşlenen ayrıntılar: sıcak açık gri taş kaplama, üstteki derin opak kuşak, dar pencere sırası, kare açıklıklar, koyu teal cam ve doğu cephesindeki eğimli taş ayaklar. Fotoğraf bütün arka yüzleri göstermediğinden bu yüzler yaklaşık bırakıldı.
- **Renovasyon öncesi 2023 görünümü.** [Evrenol Architects proje sayfası](https://www.evrenolarchitects.com/m/proje_detay.asp?ID=308) yenilemeyi 2024–devam ediyor olarak tanımlar. Proje render'ları mevcut yapı sanılarak kullanılmadı. Bu model 2026 durumunun doğrulanmış kopyası değildir.

### Güven Anıtı

- [ABB, Güvenpark yenilemesi, 23 Ağustos 2024](https://www.ankara.bel.tr/haberler/buyuksehir-belediyesi-kentin-ilk-cumhuriyet-parki-guvenpark-i-yeniliyor-17416).
- [Güven Anıtı, Güvenpark 09 — Mikhail Orel, 23 Ekim 2007, CC BY 2.0](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:G%C3%BCven_An%C4%B1t%C4%B1,_G%C3%BCvenpark_09.jpg).
- Yalnızca ana taş kütle çalışıldı: gri-kahverengi/gülkurusu andezit, alçak kanatlar ve basamaklı merkez pano. Özgün heykel kompozisyonunun ayrıntılı rekonstrüksiyonu değildir.

## Dost Kitabevi · 11 Eylül 2026

- Gerçek işletme noktası: [OSM node 2404028879](https://www.openstreetmap.org/node/2404028879), 39.9197130 K / 32.8552891 D. Nokta, saklanan haritadaki `686283360` bina ayak izi içindedir. Özgün bina sınırı ve OSM yükseklik kaynağı değiştirilmedi.
- [Dost'un resmî sitesi](https://dostkitabevi.com/) adresi **Meşrutiyet Mahallesi, Karanfil Sokak No:11/A, Çankaya** olarak verir. Bu adres ayrı kaynak bilgisidir; OSM'de varmış gibi ham veriye eklenmedi.
- **Fotoğraf:** [Dost kitabevi — Zemxer](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dost_kitabevi.jpg), kendi çalışması, çekim 8 Ağustos 2025, yükleme 18 Mayıs 2026. [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Dosya bilgisi Commons imageinfo/extmetadata üzerinden doğrulandı. [Fotoğrafın özgün lisans kaydı](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dost_kitabevi.jpg), 4000 × 3000 piksel.
- **Uyarlama:** Fotoğrafın tabela, vitrin, plaket, ahşap ve granit bölümleri proje tarafından tanımlanmış UV'lerle perspektif düzeltilerek üç boyutlu yüzeylere uygulandı. Fotoğrafın sokağı bütünüyle tek bir düzleme yapıştırılmadı. Sütun, saçak, tabela gövdesi, kapı kasası/kolu, bank çıtaları, metal bağlantılar ve eşik ayrı üç boyutlu geometri olarak çalışıldı. Doğrulanmamış küçük iç raf ayrıntıları yalnızca derinlik için yaklaşık modellendi.
- Fotoğraf ve fotoğrafa dayanan **Dost zemin kat cephe uyarlaması CC BY-SA 4.0** kapsamında sunulur. Atıf: “Dost kitabevi — Zemxer (2025), Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; 3B zemin kat uyarlaması: T.A.M.A.M Yazılım (2026).” Yeniden dağıtımda kaynak, lisans ve değişiklik bildirimi korunmalıdır. Diğer kaynakların ayrı lisansları geçerliliğini korur.
- Fotoğraf tek bakış açısından çekilmiştir: mağaza genişliği, çıkmalar ve bank ölçüleri fotoğraf oranlarından yaklaşık çıkarıldı. **Fotogrametri, ölçülü rölöve, güncel saha taraması veya bütün apartmanın birebir modeli değildir.** Üst katlar ve fotoğrafta görünmeyen yüzler bağlamsal modeldir. İşletme işaretleri mekân tanımlama amacıyladır; Dost, Çankaya Belediyesi veya eser sahiplerinin projeyi desteklediği anlamına gelmez.
- Yeni fotoğraf kullanımı yalnızca bu bölümdeki Dost kaynağına aittir; aşağıdaki eski metro/meydan araştırmalarında fotoğraf dosyası kullanılmadığına ilişkin açıklamalar kendi kaynakları için geçerlidir.
- Uygulanan yöntem: lisanslı fotoğraf → referans yüzey köşeleri → projektif UV düzeltmesi → parçalı 3B geometri → malzeme eşlemesi. Tek fotoğraf gerçek yüzey normali, pürüzlülük, gizli geometri veya mutlak ölçek vermez; fotoğraftan ölçülmüş PBR/AI fotogrametri üretildiği iddia edilmez. Metal, boyalı tabela ve ahşap için ayrı malzeme davranışları modelleme tercihidir.
- Street View ekran görüntüsü bu işlemde kullanılmadı. [Google Geo Guidelines / Street View](https://about.google/brand-resource-center/products-and-services/geo-guidelines/#street-view), görüntü çıkarma/ekran görüntüsü ve görüntüden veri türetme kısıtları içerir. Normal görsel gözlem ile görüntüyü çıkarıp cephe dokusuna dönüştürmek aynı kullanım değildir; “referans olduğu için her koşulda serbest” varsayılmadı. Kullanım izni olan bağımsız fotoğraf aynı teknik iş akışında kullanılabilir.
- Yeniden üretim: `scripts/kizilay-dost.mjs` ve `scripts/build-kizilay-model.mjs`. Fotoğraf sitede tek atlas olarak bir kez yüklenir; statik kent GLB'sindeki UV'ler korunur. İndirilen GLB geometri içerir; bu fotoğraf atlası ve önceden kullanılan PBR dokuları ayrıca yüklenir. 34 malzeme grubu, yaklaşık 739 bin üçgen; fotoğraf dışındaki GLB yaklaşık 11,2 MB. Bu bir cihaz FPS ölçümü değildir.

## Metro ve meydan ayrıntıları · 10 Eylül 2026

- Ek kaynak: [OpenStreetMap Map API](https://api.openstreetmap.org/api/0.6/map?bbox=32.850,39.916,32.858,39.923), JSON yanıtı. İndirme: **2026-09-10 10:54:56 UTC**. Saklanan kaynak (yerel kaynak arşivi; yayın paketinde yok), [işlenen konumlar](./features.json) içindeki `streets` alanı. ODbL 1.0 ve OpenStreetMap atfı geçerlidir.
- API bağlı yolların alan dışındaki düğümlerini de döndürür. Bunlar modele eklenmez. 27 geçit düğümünün tamamı çalışma sınırında değildir; aynı geçidin yol ve düğüm kayıtları da tekilleştirildi.
- **16 metro girişi:** her birinin yönü o girişe bağlanan OSM merdiven yolundan alındı. Zemin ve park geometrisinde gerçek açıklıklar kesildi; basamaklar zeminin altına iner. Giriş genişliği, derinlik, basamak sayısı, korkuluk profili ve levha ölçüleri yaklaşık.
- **8 yaya geçidi:** dördü ana meydanın GMK, kuzey Atatürk, Ziya Gökalp ve güney Atatürk kollarında. Geçit yolları `910865568`, `910865569`, `910865570`, `910865571`; diğer yol `1543078321`. Üç ek geçidin yeri düğüm kaydından, karşıya geçiş uzunluğu yol genişliğinden türetildi. Çizgi sayısı/genişliği ölçülmedi. Ana geçitler 7 m genişliğinde yorumlandı. Geçitler asfalt üzerine yerleştirildi; kaldırımlar yol boyunca uzatılmadı.
- **48 durak kaydı:** konum, isim ve durak numarası haritadan. Kapalı durak yalnızca `shelter=yes` kaydı varsa modellendi. Kanopi, cam, bank ve tabela biçimleri yaklaşık; güncel saha envanteri değildir.
- **4 sinyalizasyon kaydı:** kaynak bazı direkleri taşıt yolu üzerinde işaretlediğinden modelde direkler aynı boyuna konumun kaldırım kenarına taşındı. Bu yer değiştirme `mappedPoint` / `polePoint` alanlarında saklandı. Lambalar gerçek zamanlı trafik durumu göstermez.
- Yeraltına bağlı asansör düğümleri sokak üzerine rastgele kutu olarak çıkarılmadı. Yüzey yoluna bağlanan asansör modellendi.
- Geçit çevresindeki fener biçimli aydınlatmalar ve sokak yaşamı bağlamsal modellemedir. Anlık insan/araç konumu veya birebir kent mobilyası yerleşimi iddiası yoktur.
- Yeniden üretim: `scripts/fetch-kizilay-streets.mjs` kaynak veriyi yeniler; `scripts/build-kizilay-model.mjs` saklanan veriyi `scripts/kizilay-streets.mjs` ile işler. İnternet erişimi model üretirken veya görüntülerken gerekli değildir; yalnızca kaynak yenilemede kullanılır.

### Metro fotoğrafları

- [Kızılay Station 3 — Alikam1896, 18 Temmuz 2023, CC BY-SA 4.0](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:K%C4%B1z%C4%B1lay_Station_3.jpg): Güvenpark batı kenarındaki **KIZILAY (B)** girişinde iki yürüyen merdiven, ayrı sabit merdiven, açık bej duvarlar, koyu başlık taşı, cam/paslanmaz korkuluk ve kırmızı küp üstünde beyaz M gözlendi. Giriş `10809249425` bu fotoğrafla çalışıldı; yakın batı girişi aynı ailenin yaklaşık yorumu, doğrulanmış C çıkış numarası olarak sunulmuyor.
- [Kızılay istasyonu girişi — Alikam1896, 29 Ağustos 2022, CC BY-SA 4.0](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:K%C4%B1z%C4%B1lay_istasyonu_giri%C5%9Fi.jpg): Karanfil girişinin gri duvarları, farklı merdiven düzeni ve sarı hissedilebilir yüzeyi referans alındı. Mozaik duvarın tek tek taşları ölçülmedi.

### Geçit ve meydan fotoğrafları

- [ABB, Başkentli Minik Polisler Trafik Denetiminde — 16 Mayıs 2025](https://www.ankara.bel.tr/haberler/baskentli-minik-polisler-trafik-denetiminde-17756): Güvenpark–Emek arasındaki güney Atatürk zebra geçidi ve fener biçimli aydınlatmalar görülebiliyor.
- [ABB, Yaya Geçitleri Yenileniyor — 10 Temmuz 2019](https://www.ankara.bel.tr/tr/haberler/yaya-gecitleri-yenileniyor-12227): aynı güney geçidinin eski ayrıntılı görüntüleri. Eski yön okları/bayraklar güncel unsur sanılarak kopyalanmadı.
- [Ankara asv2021-10 img70 Kızılay Square — A.Savin, 30 Ekim 2021, Free Art License](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ankara_asv2021-10_img70_K%C4%B1z%C4%B1lay_Square.jpg): kuzey Atatürk kolundaki geçit. Doğu ve batı geçitlerinin yeri bu fotoğraftan tahmin edilmedi, OSM yolları kullanıldı.

Bu fotoğraflar gözlem referansıdır; dosyaları, reklam içerikleri veya fotoğraflardaki kişilerin görüntüleri siteye/GLB'ye konmadı. Metro M işareti ve yer adları kent modelindeki yön bulma amaçlı temsilidir; EGO/ABB ile resmî iş birliği anlamına gelmez.

## Hareketli trafik · 10 Eylül 2026

- 136 otomobil ve 8 otobüs, Atatürk Bulvarı ile GMK–Ziya Gökalp akslarının OSM tek yön sırasına bağlı sekiz şeritte ilerler. Uzak araçlar ve otobüsler kodla üretildi; yakın otomobiller aşağıdaki lisanslı modelden türetilir. Cam, kapı, ayna, jant, far ve otobüs tavan donanımı ayrı geometridir. Gerçek otobüs hattı iddiası yoktur.
- 359 kaldırım yayası haritadaki yüzey yaya yollarından türetilen, bina ve metro açıklıklarıyla çakışmayan rotalarda yürür. 112 yaya ana meydandaki dört kayıtlı geçidi iki yönde kullanır.
- Kuzey–güney, doğu–batı ve yaya geçişleri ayrı evrelerdir. Kavşaktaki son araç/yaya çıkmadan çakışan evre başlamaz. Hızlar, yoğunluk ve ışık süreleri canlandırma içindir; gerçek zamanlı ölçüm, resmî trafik planı veya ulaşım analizi değildir.
- Otomobiller/otobüsler takip aralığı bırakır, ışıkta yavaşlar ve kuyruğa girer. Giriş/çıkış geri dönüşümü model sınırının dışında yapılır.
- Hareketli nesneler tarayıcıda instancing ile eklenir; sabit GLB'nin içine çoğaltılmaz. İndirilen GLB mimari/sokak modelidir, hareketli canlandırmayı içermez.
- Canlandırma 30 kare/sn ile sınırlandırılır; sekme veya harita görünmüyorsa durur. Hareketi azalt tercihi başlangıçta duraklatır, kullanıcı isterse başlatabilir. Şehir gölgeleri önbellekte kalır; hareketli figürlerin temas gölgeleri ayrı çizilir.
- Uygulama: `app/projeler/kizilay/cityTraffic.ts`, `cityTrafficScene.ts`. Çarpışan akışlar, takip aralığı, duraklatma, rota sınırları ve render bütçeleri `tests/kizilay-traffic.test.mjs` ile kontrol edilir.

## Görsel gerçekçilik güncellemesi · 10 Eylül 2026

- Asfalt, kaldırım/beton ve çim için ölçülü PBR yüzeyler; gökyüzü HDR aydınlatması ve cephe/cam yansımaları eklendi. Fotogrametri veya yerinde yüzey taraması değildir. Cephe rengi ve yerleşim referansları önceki bölümdeki gibi korunur.
- Ayrıntılı görünümde yarım çözünürlüklü GTAO temas/oyuk gölgelendirmesi, AgX ton eşlemesi ve FXAA kenar yumuşatma kullanılır. Akıcı görünüm GTAO'yu kapatır. Bu efektin adı GTA oyunuyla ilişkili değildir.
- Yakın otomobiller mevcut lisanslı Car Concept geometrisinin hafifletilmiş sürümünü kullanır; yayalarda eklemli diz/dirsek yürüyüşü, boyun, eller ve sırt çantası ayrıntıları bulunur. İnsanlar hâlâ prosedürel figürlerdir, taranmış oyun karakterleri değildir.
- Binaların yerleşimi, trafik kuralları ve harita seçimi değişmedi. Sokak görünümü bir kamera konumudur; WASD gezinti, araç sürme veya açık dünya oyun sistemi değildir.
- [Yeni varlıkların kaynak ve lisansları](./realism/LICENSE.md). Üretim: `scripts/prepare-kizilay-realism.mjs`. Mevcut sabit kent GLB'si korunur; PBR kaplamaları ve hareketli nesneler görüntüleyici katmanındadır.

## Yoğun sokak yaşamı · 10 Eylül 2026

- Trafik, binaların veya yol geometrisinin yeri değiştirilmeden 144 araca çıkarıldı. Yürüyen/geçit kullanan 471 kişiye ek olarak durak çevresinde 88, metro çevresinde 48 bekleyen kişi ve banklarda 40 oturan kişi bulunur: toplam 647 figür.
- 20 ahşap/metal bank, 23 bitkili saksı, 11 çöp kutusu ve ikişer bisikletli 10 park grubu kodla modellendi. Bunlar mevcut harita geometrisi çevresindeki bağlamsal kent mobilyalarıdır, ölçülmüş saha envanteri değildir. Yeni fotoğraf veya üçüncü taraf model eklenmedi.
- Yerleşim, bina ve taşıt yolu sınırları, merdivenler, metro açıklıkları/ön sahanlıkları, yaya yürüyüş hatları ve geçitlerin bekleme kuyrukları korunarak hesaplanır. Haritada konumu bulunmayan küçük saha ayrıntılarının birebir doğruluğu iddia edilmez.
- Yakındaki ayrıntılı kişi sayısı sınırlıdır (son sokak ayrıntısı güncellemesinde 120); uzak kişiler dört hafif instanced mesh ile çizilir. Oturanların uzak modeli de bükülü bacakları ve aynı oturma yüksekliğini korur. Mobilyalar beş malzeme grubunda birleştirilir. Görünüm değişirken kişi sayısı ve simülasyon saati korunur; duraklatma bütün yürüyüş/araç akışını durdurur.
- Ek uygulama: `app/projeler/kizilay/cityStreetLife.ts`. Otomatik kontroller mobilya ayak izlerini, kaldırım mesafelerini, bekleyen kişilerin aralıklarını ve yoğun sahnenin geometri/çizim bütçesini de doğrular. Bu kontroller donanıma özgü FPS ölçümü değildir.

## Büfeler, tezgâhlar ve üst geçitler · 10 Eylül 2026

### Sokak ticareti

- Saklanan `source-streets.json` verisindeki üç `shop=kiosk` kaydı: [11107371644](https://www.openstreetmap.org/node/11107371644), [13020224683](https://www.openstreetmap.org/node/13020224683) ve [13020220341](https://www.openstreetmap.org/node/13020220341). Sonuncu modelin ayak izi için 0,5 m ötelenmiştir. Genel büfe yapısı, vitrin/tezgâh, raf, dolap ve çatı profili yaklaşık; işletme cephesinin birebir kopyası değildir. Gerçek işletme logosu/reklamı kullanılmadı.
- Simit camekânları için [ABB Simit Camekânı projesi](https://www.ankara.bel.tr/proje/simit-camekani-221) ve [2024 sonunda yayımlanan satış yeri listesi](https://s.ankara.bel.tr/files/2024/12/06/2268cd6bbef941410c17e4ebb0ac5105.pdf) incelendi. Liste Güvenpark dolmuş girişi/büfe karşısını (1/53), Atatürk–Ziya Gökalp/eski GİMA köşesini (1/54), EGO hareket noktası–çiçekçiler/Güvenpark girişini (1/55), Meşrutiyet metro F girişini (1/61) ve Yüksel metro merdiveni çevresini (1/62) tarif eder. Bunlar 2026 için canlı envanter veya koordinat ölçümü değildir.
- 4 simit, 2 çiçek ve 1 kitap tezgâhı, bu satış bölgeleri ve yaya sokakları bağlamında yaklaşık, çakışma kontrolünden geçen konumlara yerleştirildi. Özellikle kitap tezgâhı doğrulanmış sabit işletme kaydı değildir. Ürünler (simit halkaları, çiçek sapları/buketler, kitaplar), tenteler ve satıcılar gerçek üç boyutlu geometridir; fotoğraf panosu değildir.
- Yeni mobilya yerleşiminde 20 bank, 24 saksı, 11 çöp kutusu, 9 çift bisikletli park grubu bulunur. Ticaret çevresindeki 40 kişiyle yüzeydeki figürler 687'ye; 68 metro ve 60 köprü kullanıcısıyla hareket katmanındaki toplam 815'e çıktı. Tezgâhlarda ayrıca 10 sabit satıcı figürü vardır. Sayılar anlık gerçek Kızılay nüfusunu temsil etmez.

### Haritada kayıtlı üst geçitler

- [Atatürk üzerindeki doğu–batı yaya köprüsü, way 231741699](https://www.openstreetmap.org/way/231741699): merkez kavşağın güneyinde, yerel Z≈152 m. Kaynak `bridge=yes`, `highway=footway`, `layer=1`. Yatay köprü uçları korundu; yükseklik 5,4 m yaklaşık. OSM merdiven bağlantıları 2–3 m kadar kısa plan çizgileridir ve 22/38 basamağın tüm geometrisini vermez. Bu nedenle iki kollu katlanan merdiven ve sahanlıklar yaklaşık üretildi. Doğu sahanlığı taşıt yoluna girmemek için yaklaşık uzatıldı.
- [Meşrutiyet çevresindeki kuzey–güney bağlantısı, way 1019782208](https://www.openstreetmap.org/way/1019782208): yerel X≈35,7 m, Z≈207–227 m; aynı köprü etiketleri. Bağlı `1019782205` ve `1019782207` yollarında `conveying=yes` bulunur. Modelde merdiven kabuğu ve yaya akışı vardır; çalışan yürüyen merdiven makinesi veya saha mühendisliği projesi değildir.
- [Sakarya Caddesi üst geçidi, way 46039714](https://www.openstreetmap.org/way/46039714): çalışma alanının kuzeydoğu sınırında. Köprü uçları ve ana merdiven yaklaşım yönleri haritadan. Sınır dışındaki parçalar mevcut görüntüleme sınırında kesilir; bütün çevre yapılarının birebir rekonstrüksiyonu değildir.
- Üç köprünün yerleşimi saklanan 10 Eylül 2026 topluluk harita kaydına dayanır, sahada güncel fiziksel varlık teyidi yapılmadı. Yükseklik, genişlik, korkuluk profili, taşıyıcılar ve eksik merdiven ölçüleri yaklaşık. Merkez kavşağın üstüne hayalî yeni köprü eklenmedi. Yükseltilmiş yollar artık zeminde ikinci bir yaya şeridi olarak çizilmez.

### Metro ve alt kot hareketi

- Mevcut 16 giriş çoğaltılmadı. Sabit merdivenlerin kendi bölmelerinde aşağı inen/yukarı çıkan yayalar eklendi. Üst geçit yayaları da köprü ve sahanlık kotlarını takip eder; sokak tabanında hayalî geçiş yapmaz.
- [EGO istasyon hizmetleri](https://www.ego.gov.tr/sayfa/2092/a1-istasyonlarda-verilen-hizmetler), Kızılay ortak istasyonunun çarşı katında dükkânlar ve başka hizmetler bulunduğunu doğrular. **Çarşının tamamı ve yer altındaki koridor ağı bu çalışmada modellenmedi**; yalnızca haritadaki yüzey girişleri ve mevcut merdiven boşlukları canlandırıldı. Metro koridorları yüzeye çıkarılmadı.
- Üretim: `scripts/kizilay-footbridges.mjs`, `scripts/build-kizilay-model.mjs`; görüntüleyici: `cityCommerce.ts`, `cityPedestrianLevels.ts`. Kent geometrisi 32 malzeme grubunda kalır. Ticaret geometrisi üç malzeme grubuna ve tek tabela atlasına birleştirilir. Yeni üçüncü taraf fotoğraf, doku veya model dosyası kullanılmadı.